# ============================================================================= # RACI-MATRIX: PROZESS-MANAGEMENT (PM) # ============================================================================= # Version: 1.0 # Datum: 2026-02-05 # Status: Draft - Konvertiert aus Excel-Dokumentation # ============================================================================= meta: typ: "raci-matrix" funktion_id: "pm" funktion_name: "Prozess-Management" version: "1.0" gueltig_ab: "2026-02-05" geltungsbereich: "DIGITOM / Prozess-Management" status: inhaltlich_abgenommen_durch: ["PM-Teammitglied"] status: "draft" quellen: - "#06 - Prozess-Management: RACI Matrix.xlsx" # ============================================================================= # RACI-LEGENDE # ============================================================================= legende: R: name: "Responsible" beschreibung: "Führt die Aktivität aus, ist operativ verantwortlich" A: name: "Accountable" beschreibung: "Hat die finale Verantwortung und Entscheidungsbefugnis" C: name: "Consulted" beschreibung: "Wird vor der Entscheidung konsultiert, gibt fachlichen Input" I: name: "Informed" beschreibung: "Wird über das Ergebnis informiert" kombinationen: "A/R": "Accountable und Responsible in einer Rolle" "R (lokal)": "Responsible auf lokaler Ebene (Key-User-Netzwerk/Bereich)" "C (fachlich)": "Consulted für Fachprozesse" hinweis_entscheidung: "Bei Unentschieden im PM-Team hat LPM Entscheidungshoheit" # ============================================================================= # ROLLEN-ÜBERSICHT # ============================================================================= rollen: # Interne PM-Rollen LPM: name: "Leitung Prozess-Management" fokus: "Strategische Führung, Ressourcenverantwortung" kategorie: "intern" PFM: name: "Prozess-Framework-Manager:in" fokus: "Methodische Standards, Framework-Entwicklung" kategorie: "intern" PLK: name: "Prozesslandschafts-Koordinator:in" fokus: "Übergreifende Prozessharmonisierung" kategorie: "intern" PB: name: "Prozess-Berater:in-Team" fokus: "Operative Beratung und Durchführung" kategorie: "intern" KNM: name: "Key-User-Netzwerk-Manager:in" fokus: "Dezentrale PM-Befähigung, Community-Management" kategorie: "intern" # Schnittstellenrollen PO: name: "Process Owner" fokus: "Fachliche Prozessverantwortung" kategorie: "schnittstelle" KU: name: "Key User" fokus: "Lokale Prozessexpertise, erste Anlaufstelle" kategorie: "schnittstelle" # Governance-Rollen GL: name: "Geschäftsleitung (VB/MB/AL konsolidiert)" fokus: "Strategische Entscheidungen" kategorie: "governance" hinweis: "VB = Vision Board, MB = Mission Board, AL = Amtsleitung" # Externe Rollen PL: name: "Projektleitung" fokus: "Projektspezifische Umsetzung" kategorie: "extern" QS: name: "Qualitätssicherung (ISB/DSB/ITA konsolidiert)" fokus: "Compliance und technische Standards" kategorie: "extern" hinweis: "ISB = Informationssicherheitsbeauftragter, DSB = Datenschutzbeauftragter, ITA = IT-Architektur" FBL: name: "Fachbereichsleitung" fokus: "Fachliche Auftraggeber" kategorie: "extern" # ============================================================================= # 1. FRAMEWORK-GOVERNANCE # ============================================================================= bereich_1_framework_governance: name: "Framework-Governance" # --------------------------------------------------------------------------- # 1.1 Framework-Entwicklung # --------------------------------------------------------------------------- framework_entwicklung: name: "Framework-Entwicklung" kategorie_a_operative_anpassungen: name: "Kategorie A: Operative Anpassungen" aktivitaeten: - aktivitaet: "Methoden-Feintuning" LPM: "I" PFM: "R" PLK: "C" PB: "C" PO: "I" GL: "-" KNM: "I" KU: "I" PM_Team: "A/R" - aktivitaet: "Template-Updates" LPM: "I" PFM: "R" PLK: "C" PB: "C" PO: "I" GL: "-" KNM: "I" KU: "I" PM_Team: "A/R" - aktivitaet: "Dokumentation aktualisieren" LPM: "I" PFM: "R" PLK: "C" PB: "C" PO: "I" GL: "-" KNM: "I" KU: "I" PM_Team: "A/R" kategorie_b_taktische_erweiterungen: name: "Kategorie B: Taktische Erweiterungen" aktivitaeten: - aktivitaet: "Neue Methoden entwickeln" LPM: "A" PFM: "R" PLK: "C" PB: "C" PO: "C" GL: "I" KNM: "C" KU: "I" - aktivitaet: "Standards erweitern" LPM: "A" PFM: "R" PLK: "C" PB: "C" PO: "C" GL: "I" KNM: "C" KU: "I" - aktivitaet: "Tool-Integration" LPM: "A" PFM: "R" PLK: "C" PB: "C" PO: "I" GL: "I" QS: "C" kategorie_c_strategische_transformationen: name: "Kategorie C: Strategische Transformationen" aktivitaeten: - aktivitaet: "Framework-Neuausrichtung" LPM: "R" PFM: "R" PLK: "C" PB: "C" PO: "C" GL: "A" KNM: "C" KU: "I" - aktivitaet: "Paradigmenwechsel" LPM: "R" PFM: "R" PLK: "C" PB: "C" PO: "C" GL: "A" KNM: "C" KU: "I" # --------------------------------------------------------------------------- # 1.2 Framework-Kommunikation # --------------------------------------------------------------------------- framework_kommunikation: name: "Framework-Kommunikation" aktivitaeten: - aktivitaet: "Schulungskonzepte" LPM: "A" PFM: "R" PLK: "C" PB: "C" KNM: "R" KU: "I" - aktivitaet: "Updates kommunizieren" LPM: "A" PFM: "R" PLK: "C" PB: "R" KNM: "R" KU: "R (lokal)" hinweis: "R (lokal) = für KU-Netzwerk/Bereich" - aktivitaet: "Framework-Portal pflegen" LPM: "A" PFM: "R" PLK: "C" PB: "C" KNM: "C" # ============================================================================= # 2. LEISTUNGSERBRINGUNG # ============================================================================= bereich_2_leistungserbringung: name: "Leistungserbringung" # --------------------------------------------------------------------------- # 2.1 Standard Leistungen # --------------------------------------------------------------------------- standard_leistungen: name: "Standard Leistungen (Regelgeschäft)" aktivitaeten: - aktivitaet: "Leistungsanfrage annehmen" LPM: "I" PFM: "I" PLK: "I" PB: "R" PO: "C" FBL: "C" - aktivitaet: "Aufwand schätzen" LPM: "I" PFM: "C" PLK: "C" PB: "R" PO: "I" - aktivitaet: "Leistung durchführen" LPM: "I" PFM: "C" PLK: "C" PB: "R" PO: "C" KU: "C" - aktivitaet: "Qualität sicherstellen" LPM: "A" PFM: "C" PLK: "C" PB: "R" PO: "C" # --------------------------------------------------------------------------- # 2.2 Projekt Leistungen # --------------------------------------------------------------------------- projekt_leistungen: name: "Projekt Leistungen (Geplante Projekte)" hinweis: "Bei kritischen Konflikten: Empfehlung an MB, finale Entscheidung durch MB" aktivitaeten: - aktivitaet: "Projektantrag bewerten" LPM: "R" PFM: "C" PLK: "C" PB: "C" PO: "C" GL: "A" PL: "R" - aktivitaet: "Ressourcen zuweisen" LPM: "A" PFM: "C" PLK: "C" PB: "I" GL: "I" PL: "C" - aktivitaet: "PM-Integration planen" LPM: "A" PFM: "C" PLK: "R" PB: "R" PO: "C" PL: "C" - aktivitaet: "Projekt begleiten" LPM: "I" PFM: "C" PLK: "C" PB: "R" PO: "C" PL: "A" # --------------------------------------------------------------------------- # 2.3 Strategische Leistungen # --------------------------------------------------------------------------- strategische_leistungen: name: "Strategische Leistungen (Transformationsinitiativen)" aktivitaeten: - aktivitaet: "Initiative konzipieren" LPM: "R" PFM: "R" PLK: "C" PB: "C" PO: "C" GL: "I" - aktivitaet: "Business Case erstellen" LPM: "R" PFM: "R" PLK: "C" PB: "C" GL: "I" - aktivitaet: "Board-Freigabe einholen" LPM: "R" PFM: "C" PLK: "C" GL: "A" - aktivitaet: "Umsetzung steuern" LPM: "A" PFM: "R" PLK: "C" PB: "R" PO: "C" GL: "I" # --------------------------------------------------------------------------- # 2.4 Krisen-Leistungen # --------------------------------------------------------------------------- krisen_leistungen: name: "Krisen-Leistungen (Krisensituationen)" aktivitaeten: - aktivitaet: "Notfall klassifizieren" LPM: "A" PFM: "C" PLK: "C" PB: "R" GL: "I" - aktivitaet: "Ressourcen mobilisieren" LPM: "A" PFM: "C" PLK: "C" PB: "R" GL: "I" - aktivitaet: "Krisenunterstützung" LPM: "A" PFM: "C" PLK: "C" PB: "R" PO: "C" FBL: "C" - aktivitaet: "Lessons Learned" LPM: "A" PFM: "R" PLK: "C" PB: "R" PO: "C" GL: "I" # --------------------------------------------------------------------------- # 2.5 Key-User-Management # --------------------------------------------------------------------------- key_user_management: name: "Key-User-Management" aktivitaeten: - aktivitaet: "KU identifizieren" LPM: "A" KNM: "R" PB: "C" FBL: "C" - aktivitaet: "KU qualifizieren" LPM: "A" KNM: "R" PFM: "C" PB: "C" - aktivitaet: "KU-Netzwerk betreuen" LPM: "A" KNM: "R" PB: "C" KU: "C" - aktivitaet: "Best Practices teilen" LPM: "I" KNM: "R" PB: "C" KU: "R" - aktivitaet: "Lokale PM-Unterstützung" LPM: "I" KNM: "C" PB: "C" KU: "R" # ============================================================================= # 3. QUALITÄTSSICHERUNG # ============================================================================= bereich_3_qualitaetssicherung: name: "Qualitätssicherung" # --------------------------------------------------------------------------- # 3.1 Process Owner Quality Gate # --------------------------------------------------------------------------- process_owner_quality_gate: name: "Process Owner Quality Gate" aktivitaeten: - aktivitaet: "Fachliche Konsistenz prüfen" LPM: "I" PLK: "C" PB: "C" PO: "R" PL: "C" - aktivitaet: "Schnittstellen validieren" LPM: "I" PLK: "R" PB: "C" PO: "A" PL: "C" - aktivitaet: "Implementierbarkeit bewerten" LPM: "I" PLK: "C" PB: "C" PO: "R" PL: "C" - aktivitaet: "Gate-Entscheidung" LPM: "I" PLK: "C" PO: "A" PL: "I" # --------------------------------------------------------------------------- # 3.2 PM Quality Gate # --------------------------------------------------------------------------- pm_quality_gate: name: "PM Quality Gate" aktivitaeten: - aktivitaet: "Methodische Konformität" LPM: "A" PFM: "R" PLK: "C" PB: "C" PO: "I" - aktivitaet: "Prozesslandschafts-Fit" LPM: "A" PFM: "C" PLK: "R" PB: "C" PO: "C" - aktivitaet: "Dokumentationsqualität" LPM: "A" PFM: "R" PLK: "C" PB: "C" PO: "C (fachlich)" KU: "C (fachlich)" hinweis: "C (fachlich) = für Fachprozesse" # ============================================================================= # 4. GOVERNANCE-INTEGRATION # ============================================================================= bereich_4_governance_integration: name: "Governance-Integration" # --------------------------------------------------------------------------- # 4.1 Strategische Ausrichtung # --------------------------------------------------------------------------- strategische_ausrichtung: name: "Strategische Ausrichtung" aktivitaeten: - aktivitaet: "Jahresplanung PM" LPM: "R" PFM: "C" PLK: "C" PB: "C" GL: "A" KNM: "C" - aktivitaet: "Strategische Reviews" LPM: "R" PFM: "C" PLK: "C" PB: "C" GL: "A" - aktivitaet: "Ressourcenrahmen" LPM: "R" PFM: "C" PLK: "C" GL: "A" # --------------------------------------------------------------------------- # 4.2 Operative Koordination # --------------------------------------------------------------------------- operative_koordination: name: "Operative Koordination" aktivitaeten: - aktivitaet: "Wöchentliche Teamrunde" LPM: "A" PFM: "R" PLK: "R" PB: "R" KNM: "R" - aktivitaet: "Monatliche Stakeholder" LPM: "A" PFM: "C" PLK: "R" PB: "C" PO: "C" KNM: "C" - aktivitaet: "Quartals-Review" LPM: "A" PFM: "R" PLK: "R" PB: "C" GL: "I" # --------------------------------------------------------------------------- # 4.3 Governance-Lücken-Management # --------------------------------------------------------------------------- governance_luecken_management: name: "Governance-Lücken-Management" aktivitaeten: - aktivitaet: "Lücke identifizieren" LPM: "I" PFM: "C" PLK: "R" PB: "C" PO: "C" KU: "R (lokal)" hinweis: "R (lokal) = auf lokaler Ebene" - aktivitaet: "Kurzfristige Lösung initiieren" LPM: "I" PLK: "A" PB: "R" PO: "C" - aktivitaet: "Strukturierte Eskalation" LPM: "R" PLK: "R" GL: "A" - aktivitaet: "Maßnahmen-Nachverfolgung" LPM: "A" PLK: "R" PB: "C" # --------------------------------------------------------------------------- # 4.4 Management von End-to-End-Geschäftsprozessen # --------------------------------------------------------------------------- e2e_prozess_management: name: "Management von End-to-End-Geschäftsprozessen" aktivitaeten: - aktivitaet: "Prozess-Performance messen & berichten" LPM: "I" PLK: "C" PB: "C" PO: "A" - aktivitaet: "Prozess-Schwachstellen analysieren" LPM: "I" PLK: "C" PB: "C" PO: "R" - aktivitaet: "Prozess-Änderungsbedarf definieren & priorisieren" LPM: "C" PLK: "C" PB: "C" PO: "A" - aktivitaet: "Prozess-Änderungsprojekt beauftragen" LPM: "C" PO: "R" GL: "A" - aktivitaet: "Prozess-Dokumentation aktuell halten" LPM: "I" PLK: "C" PB: "C" PO: "A" KU: "R" # --------------------------------------------------------------------------- # 4.5 Dezentrale Prozessarbeit # --------------------------------------------------------------------------- dezentrale_prozessarbeit: name: "Dezentrale Prozessarbeit" aktivitaeten: - aktivitaet: "Fachprozesse modellieren" LPM: "I" PFM: "C" PLK: "C" PB: "C" KNM: "C" KU: "R" - aktivitaet: "PM-Framework lokal umsetzen" LPM: "I" PFM: "C" KNM: "C" KU: "R" - aktivitaet: "Lokale Optimierung initiieren" LPM: "I" PLK: "I" PB: "C" KU: "R" - aktivitaet: "PM-Bedarfe identifizieren" LPM: "I" PB: "I" KNM: "I" KU: "R" # ============================================================================= # 5. KONFLIKTMANAGEMENT # ============================================================================= bereich_5_konfliktmanagement: name: "Konfliktmanagement (Explizite Eskalationspfade)" eskalationsstufen: - stufe: 1 name: "Stufe 1" konflikttyp: "Methodische Differenzen" primaer_entscheider: "LPM" zeitrahmen: "48h" - stufe: 2 name: "Stufe 2" konflikttyp: "Ressourcenkonflikte" primaer_entscheider: "GL (MB)" zeitrahmen: "1 Woche" - stufe: 3 name: "Stufe 3" konflikttyp: "Strategische Divergenzen" primaer_entscheider: "GL (VB)" zeitrahmen: "2-4 Wochen" sonderfaelle: - typ: "Fachkonflikt" thema: "Prozess-Inhalt" primaer_entscheider: "PO" zeitrahmen: "72h" - typ: "Governance-Lücke" thema: "Nicht lösbar binnen 4 Wochen" primaer_entscheider: "GL (MB)" zeitrahmen: "nach Eskalation" # ============================================================================= # ÄNDERUNGSHISTORIE # ============================================================================= aenderungshistorie: - version: "1.0" datum: "2026-02-05" aenderung: | Initiale Erstellung durch Konvertierung aus Excel-Dokument. Quelle: #06 - Prozess-Management: RACI Matrix.xlsx Inhalte: - 11 Rollen definiert (LPM, PFM, PLK, PB, KNM, PO, KU, GL, PL, QS, FBL) - 5 Hauptbereiche mit RACI-Zuordnungen - Eskalationsstufen und Sonderfälle autor: "DIGITOM-Projekt"