digitom_cc/#05_prozessmanagement/#05.2_governance/pm_raci.yaml

721 lines
19 KiB
YAML

# =============================================================================
# RACI-MATRIX: PROZESS-MANAGEMENT (PM)
# =============================================================================
# Version: 1.0
# Datum: 2026-02-05
# Status: Draft - Konvertiert aus Excel-Dokumentation
# =============================================================================
meta:
typ: "raci-matrix"
funktion_id: "pm"
funktion_name: "Prozess-Management"
version: "1.0"
gueltig_ab: "2026-02-05"
geltungsbereich: "DIGITOM / Prozess-Management"
status:
inhaltlich_abgenommen_durch: ["PM-Teammitglied"]
status: "draft"
quellen:
- "#06 - Prozess-Management: RACI Matrix.xlsx"
# =============================================================================
# RACI-LEGENDE
# =============================================================================
legende:
R:
name: "Responsible"
beschreibung: "Führt die Aktivität aus, ist operativ verantwortlich"
A:
name: "Accountable"
beschreibung: "Hat die finale Verantwortung und Entscheidungsbefugnis"
C:
name: "Consulted"
beschreibung: "Wird vor der Entscheidung konsultiert, gibt fachlichen Input"
I:
name: "Informed"
beschreibung: "Wird über das Ergebnis informiert"
kombinationen:
"A/R": "Accountable und Responsible in einer Rolle"
"R (lokal)": "Responsible auf lokaler Ebene (Key-User-Netzwerk/Bereich)"
"C (fachlich)": "Consulted für Fachprozesse"
hinweis_entscheidung: "Bei Unentschieden im PM-Team hat LPM Entscheidungshoheit"
# =============================================================================
# ROLLEN-ÜBERSICHT
# =============================================================================
rollen:
# Interne PM-Rollen
LPM:
name: "Leitung Prozess-Management"
fokus: "Strategische Führung, Ressourcenverantwortung"
kategorie: "intern"
PFM:
name: "Prozess-Framework-Manager:in"
fokus: "Methodische Standards, Framework-Entwicklung"
kategorie: "intern"
PLK:
name: "Prozesslandschafts-Koordinator:in"
fokus: "Übergreifende Prozessharmonisierung"
kategorie: "intern"
PB:
name: "Prozess-Berater:in-Team"
fokus: "Operative Beratung und Durchführung"
kategorie: "intern"
KNM:
name: "Key-User-Netzwerk-Manager:in"
fokus: "Dezentrale PM-Befähigung, Community-Management"
kategorie: "intern"
# Schnittstellenrollen
PO:
name: "Process Owner"
fokus: "Fachliche Prozessverantwortung"
kategorie: "schnittstelle"
KU:
name: "Key User"
fokus: "Lokale Prozessexpertise, erste Anlaufstelle"
kategorie: "schnittstelle"
# Governance-Rollen
GL:
name: "Geschäftsleitung (VB/MB/AL konsolidiert)"
fokus: "Strategische Entscheidungen"
kategorie: "governance"
hinweis: "VB = Vision Board, MB = Mission Board, AL = Amtsleitung"
# Externe Rollen
PL:
name: "Projektleitung"
fokus: "Projektspezifische Umsetzung"
kategorie: "extern"
QS:
name: "Qualitätssicherung (ISB/DSB/ITA konsolidiert)"
fokus: "Compliance und technische Standards"
kategorie: "extern"
hinweis: "ISB = Informationssicherheitsbeauftragter, DSB = Datenschutzbeauftragter, ITA = IT-Architektur"
FBL:
name: "Fachbereichsleitung"
fokus: "Fachliche Auftraggeber"
kategorie: "extern"
# =============================================================================
# 1. FRAMEWORK-GOVERNANCE
# =============================================================================
bereich_1_framework_governance:
name: "Framework-Governance"
# ---------------------------------------------------------------------------
# 1.1 Framework-Entwicklung
# ---------------------------------------------------------------------------
framework_entwicklung:
name: "Framework-Entwicklung"
kategorie_a_operative_anpassungen:
name: "Kategorie A: Operative Anpassungen"
aktivitaeten:
- aktivitaet: "Methoden-Feintuning"
LPM: "I"
PFM: "R"
PLK: "C"
PB: "C"
PO: "I"
GL: "-"
KNM: "I"
KU: "I"
PM_Team: "A/R"
- aktivitaet: "Template-Updates"
LPM: "I"
PFM: "R"
PLK: "C"
PB: "C"
PO: "I"
GL: "-"
KNM: "I"
KU: "I"
PM_Team: "A/R"
- aktivitaet: "Dokumentation aktualisieren"
LPM: "I"
PFM: "R"
PLK: "C"
PB: "C"
PO: "I"
GL: "-"
KNM: "I"
KU: "I"
PM_Team: "A/R"
kategorie_b_taktische_erweiterungen:
name: "Kategorie B: Taktische Erweiterungen"
aktivitaeten:
- aktivitaet: "Neue Methoden entwickeln"
LPM: "A"
PFM: "R"
PLK: "C"
PB: "C"
PO: "C"
GL: "I"
KNM: "C"
KU: "I"
- aktivitaet: "Standards erweitern"
LPM: "A"
PFM: "R"
PLK: "C"
PB: "C"
PO: "C"
GL: "I"
KNM: "C"
KU: "I"
- aktivitaet: "Tool-Integration"
LPM: "A"
PFM: "R"
PLK: "C"
PB: "C"
PO: "I"
GL: "I"
QS: "C"
kategorie_c_strategische_transformationen:
name: "Kategorie C: Strategische Transformationen"
aktivitaeten:
- aktivitaet: "Framework-Neuausrichtung"
LPM: "R"
PFM: "R"
PLK: "C"
PB: "C"
PO: "C"
GL: "A"
KNM: "C"
KU: "I"
- aktivitaet: "Paradigmenwechsel"
LPM: "R"
PFM: "R"
PLK: "C"
PB: "C"
PO: "C"
GL: "A"
KNM: "C"
KU: "I"
# ---------------------------------------------------------------------------
# 1.2 Framework-Kommunikation
# ---------------------------------------------------------------------------
framework_kommunikation:
name: "Framework-Kommunikation"
aktivitaeten:
- aktivitaet: "Schulungskonzepte"
LPM: "A"
PFM: "R"
PLK: "C"
PB: "C"
KNM: "R"
KU: "I"
- aktivitaet: "Updates kommunizieren"
LPM: "A"
PFM: "R"
PLK: "C"
PB: "R"
KNM: "R"
KU: "R (lokal)"
hinweis: "R (lokal) = für KU-Netzwerk/Bereich"
- aktivitaet: "Framework-Portal pflegen"
LPM: "A"
PFM: "R"
PLK: "C"
PB: "C"
KNM: "C"
# =============================================================================
# 2. LEISTUNGSERBRINGUNG
# =============================================================================
bereich_2_leistungserbringung:
name: "Leistungserbringung"
# ---------------------------------------------------------------------------
# 2.1 Standard Leistungen
# ---------------------------------------------------------------------------
standard_leistungen:
name: "Standard Leistungen (Regelgeschäft)"
aktivitaeten:
- aktivitaet: "Leistungsanfrage annehmen"
LPM: "I"
PFM: "I"
PLK: "I"
PB: "R"
PO: "C"
FBL: "C"
- aktivitaet: "Aufwand schätzen"
LPM: "I"
PFM: "C"
PLK: "C"
PB: "R"
PO: "I"
- aktivitaet: "Leistung durchführen"
LPM: "I"
PFM: "C"
PLK: "C"
PB: "R"
PO: "C"
KU: "C"
- aktivitaet: "Qualität sicherstellen"
LPM: "A"
PFM: "C"
PLK: "C"
PB: "R"
PO: "C"
# ---------------------------------------------------------------------------
# 2.2 Projekt Leistungen
# ---------------------------------------------------------------------------
projekt_leistungen:
name: "Projekt Leistungen (Geplante Projekte)"
hinweis: "Bei kritischen Konflikten: Empfehlung an MB, finale Entscheidung durch MB"
aktivitaeten:
- aktivitaet: "Projektantrag bewerten"
LPM: "R"
PFM: "C"
PLK: "C"
PB: "C"
PO: "C"
GL: "A"
PL: "R"
- aktivitaet: "Ressourcen zuweisen"
LPM: "A"
PFM: "C"
PLK: "C"
PB: "I"
GL: "I"
PL: "C"
- aktivitaet: "PM-Integration planen"
LPM: "A"
PFM: "C"
PLK: "R"
PB: "R"
PO: "C"
PL: "C"
- aktivitaet: "Projekt begleiten"
LPM: "I"
PFM: "C"
PLK: "C"
PB: "R"
PO: "C"
PL: "A"
# ---------------------------------------------------------------------------
# 2.3 Strategische Leistungen
# ---------------------------------------------------------------------------
strategische_leistungen:
name: "Strategische Leistungen (Transformationsinitiativen)"
aktivitaeten:
- aktivitaet: "Initiative konzipieren"
LPM: "R"
PFM: "R"
PLK: "C"
PB: "C"
PO: "C"
GL: "I"
- aktivitaet: "Business Case erstellen"
LPM: "R"
PFM: "R"
PLK: "C"
PB: "C"
GL: "I"
- aktivitaet: "Board-Freigabe einholen"
LPM: "R"
PFM: "C"
PLK: "C"
GL: "A"
- aktivitaet: "Umsetzung steuern"
LPM: "A"
PFM: "R"
PLK: "C"
PB: "R"
PO: "C"
GL: "I"
# ---------------------------------------------------------------------------
# 2.4 Krisen-Leistungen
# ---------------------------------------------------------------------------
krisen_leistungen:
name: "Krisen-Leistungen (Krisensituationen)"
aktivitaeten:
- aktivitaet: "Notfall klassifizieren"
LPM: "A"
PFM: "C"
PLK: "C"
PB: "R"
GL: "I"
- aktivitaet: "Ressourcen mobilisieren"
LPM: "A"
PFM: "C"
PLK: "C"
PB: "R"
GL: "I"
- aktivitaet: "Krisenunterstützung"
LPM: "A"
PFM: "C"
PLK: "C"
PB: "R"
PO: "C"
FBL: "C"
- aktivitaet: "Lessons Learned"
LPM: "A"
PFM: "R"
PLK: "C"
PB: "R"
PO: "C"
GL: "I"
# ---------------------------------------------------------------------------
# 2.5 Key-User-Management
# ---------------------------------------------------------------------------
key_user_management:
name: "Key-User-Management"
aktivitaeten:
- aktivitaet: "KU identifizieren"
LPM: "A"
KNM: "R"
PB: "C"
FBL: "C"
- aktivitaet: "KU qualifizieren"
LPM: "A"
KNM: "R"
PFM: "C"
PB: "C"
- aktivitaet: "KU-Netzwerk betreuen"
LPM: "A"
KNM: "R"
PB: "C"
KU: "C"
- aktivitaet: "Best Practices teilen"
LPM: "I"
KNM: "R"
PB: "C"
KU: "R"
- aktivitaet: "Lokale PM-Unterstützung"
LPM: "I"
KNM: "C"
PB: "C"
KU: "R"
# =============================================================================
# 3. QUALITÄTSSICHERUNG
# =============================================================================
bereich_3_qualitaetssicherung:
name: "Qualitätssicherung"
# ---------------------------------------------------------------------------
# 3.1 Process Owner Quality Gate
# ---------------------------------------------------------------------------
process_owner_quality_gate:
name: "Process Owner Quality Gate"
aktivitaeten:
- aktivitaet: "Fachliche Konsistenz prüfen"
LPM: "I"
PLK: "C"
PB: "C"
PO: "R"
PL: "C"
- aktivitaet: "Schnittstellen validieren"
LPM: "I"
PLK: "R"
PB: "C"
PO: "A"
PL: "C"
- aktivitaet: "Implementierbarkeit bewerten"
LPM: "I"
PLK: "C"
PB: "C"
PO: "R"
PL: "C"
- aktivitaet: "Gate-Entscheidung"
LPM: "I"
PLK: "C"
PO: "A"
PL: "I"
# ---------------------------------------------------------------------------
# 3.2 PM Quality Gate
# ---------------------------------------------------------------------------
pm_quality_gate:
name: "PM Quality Gate"
aktivitaeten:
- aktivitaet: "Methodische Konformität"
LPM: "A"
PFM: "R"
PLK: "C"
PB: "C"
PO: "I"
- aktivitaet: "Prozesslandschafts-Fit"
LPM: "A"
PFM: "C"
PLK: "R"
PB: "C"
PO: "C"
- aktivitaet: "Dokumentationsqualität"
LPM: "A"
PFM: "R"
PLK: "C"
PB: "C"
PO: "C (fachlich)"
KU: "C (fachlich)"
hinweis: "C (fachlich) = für Fachprozesse"
# =============================================================================
# 4. GOVERNANCE-INTEGRATION
# =============================================================================
bereich_4_governance_integration:
name: "Governance-Integration"
# ---------------------------------------------------------------------------
# 4.1 Strategische Ausrichtung
# ---------------------------------------------------------------------------
strategische_ausrichtung:
name: "Strategische Ausrichtung"
aktivitaeten:
- aktivitaet: "Jahresplanung PM"
LPM: "R"
PFM: "C"
PLK: "C"
PB: "C"
GL: "A"
KNM: "C"
- aktivitaet: "Strategische Reviews"
LPM: "R"
PFM: "C"
PLK: "C"
PB: "C"
GL: "A"
- aktivitaet: "Ressourcenrahmen"
LPM: "R"
PFM: "C"
PLK: "C"
GL: "A"
# ---------------------------------------------------------------------------
# 4.2 Operative Koordination
# ---------------------------------------------------------------------------
operative_koordination:
name: "Operative Koordination"
aktivitaeten:
- aktivitaet: "Wöchentliche Teamrunde"
LPM: "A"
PFM: "R"
PLK: "R"
PB: "R"
KNM: "R"
- aktivitaet: "Monatliche Stakeholder"
LPM: "A"
PFM: "C"
PLK: "R"
PB: "C"
PO: "C"
KNM: "C"
- aktivitaet: "Quartals-Review"
LPM: "A"
PFM: "R"
PLK: "R"
PB: "C"
GL: "I"
# ---------------------------------------------------------------------------
# 4.3 Governance-Lücken-Management
# ---------------------------------------------------------------------------
governance_luecken_management:
name: "Governance-Lücken-Management"
aktivitaeten:
- aktivitaet: "Lücke identifizieren"
LPM: "I"
PFM: "C"
PLK: "R"
PB: "C"
PO: "C"
KU: "R (lokal)"
hinweis: "R (lokal) = auf lokaler Ebene"
- aktivitaet: "Kurzfristige Lösung initiieren"
LPM: "I"
PLK: "A"
PB: "R"
PO: "C"
- aktivitaet: "Strukturierte Eskalation"
LPM: "R"
PLK: "R"
GL: "A"
- aktivitaet: "Maßnahmen-Nachverfolgung"
LPM: "A"
PLK: "R"
PB: "C"
# ---------------------------------------------------------------------------
# 4.4 Management von End-to-End-Geschäftsprozessen
# ---------------------------------------------------------------------------
e2e_prozess_management:
name: "Management von End-to-End-Geschäftsprozessen"
aktivitaeten:
- aktivitaet: "Prozess-Performance messen & berichten"
LPM: "I"
PLK: "C"
PB: "C"
PO: "A"
- aktivitaet: "Prozess-Schwachstellen analysieren"
LPM: "I"
PLK: "C"
PB: "C"
PO: "R"
- aktivitaet: "Prozess-Änderungsbedarf definieren & priorisieren"
LPM: "C"
PLK: "C"
PB: "C"
PO: "A"
- aktivitaet: "Prozess-Änderungsprojekt beauftragen"
LPM: "C"
PO: "R"
GL: "A"
- aktivitaet: "Prozess-Dokumentation aktuell halten"
LPM: "I"
PLK: "C"
PB: "C"
PO: "A"
KU: "R"
# ---------------------------------------------------------------------------
# 4.5 Dezentrale Prozessarbeit
# ---------------------------------------------------------------------------
dezentrale_prozessarbeit:
name: "Dezentrale Prozessarbeit"
aktivitaeten:
- aktivitaet: "Fachprozesse modellieren"
LPM: "I"
PFM: "C"
PLK: "C"
PB: "C"
KNM: "C"
KU: "R"
- aktivitaet: "PM-Framework lokal umsetzen"
LPM: "I"
PFM: "C"
KNM: "C"
KU: "R"
- aktivitaet: "Lokale Optimierung initiieren"
LPM: "I"
PLK: "I"
PB: "C"
KU: "R"
- aktivitaet: "PM-Bedarfe identifizieren"
LPM: "I"
PB: "I"
KNM: "I"
KU: "R"
# =============================================================================
# 5. KONFLIKTMANAGEMENT
# =============================================================================
bereich_5_konfliktmanagement:
name: "Konfliktmanagement (Explizite Eskalationspfade)"
eskalationsstufen:
- stufe: 1
name: "Stufe 1"
konflikttyp: "Methodische Differenzen"
primaer_entscheider: "LPM"
zeitrahmen: "48h"
- stufe: 2
name: "Stufe 2"
konflikttyp: "Ressourcenkonflikte"
primaer_entscheider: "GL (MB)"
zeitrahmen: "1 Woche"
- stufe: 3
name: "Stufe 3"
konflikttyp: "Strategische Divergenzen"
primaer_entscheider: "GL (VB)"
zeitrahmen: "2-4 Wochen"
sonderfaelle:
- typ: "Fachkonflikt"
thema: "Prozess-Inhalt"
primaer_entscheider: "PO"
zeitrahmen: "72h"
- typ: "Governance-Lücke"
thema: "Nicht lösbar binnen 4 Wochen"
primaer_entscheider: "GL (MB)"
zeitrahmen: "nach Eskalation"
# =============================================================================
# ÄNDERUNGSHISTORIE
# =============================================================================
aenderungshistorie:
- version: "1.0"
datum: "2026-02-05"
aenderung: |
Initiale Erstellung durch Konvertierung aus Excel-Dokument.
Quelle: #06 - Prozess-Management: RACI Matrix.xlsx
Inhalte:
- 11 Rollen definiert (LPM, PFM, PLK, PB, KNM, PO, KU, GL, PL, QS, FBL)
- 5 Hauptbereiche mit RACI-Zuordnungen
- Eskalationsstufen und Sonderfälle
autor: "DIGITOM-Projekt"